Adayı değil, geçmiş işlerini kontrol edin
Aradığınız cevap, nerede çalıştığı ve orada nasıl davrandığıdır. Akşam nereye gittiği bu cevabı vermez; biz de adayın kendisini, evini ya da günlük hareketini izlemiyoruz. İş böylece birkaç görüşmeye, birkaç belgeye ve bir iki adrese iner.
Adaydan istenecek belgeler
Çoğunu aday kendi e-Devlet hesabından birkaç dakikada alır; şifresi yoksa kimliğiyle PTT’den alabilir. Barkodlu olanları e-Devlet’in belge doğrulama ekranında siz de kontrol edersiniz.
| Belge | Nasıl gelir | Size ne söyler |
|---|---|---|
| Kimlik | Kopyası | Öteki belgelerin aynı kişiye ait olduğunu |
| Yerleşim yeri belgesi | e-Devlet, barkodlu | Kayıtlı adresin söylenen semtle uyuşup uyuşmadığını |
| Adli sicil kaydı | e-Devlet, barkodlu | Kesinleşmiş bir ceza kaydı olup olmadığını; süren davaları göstermez |
| SGK Tescil ve Hizmet Dökümü | e-Devlet, barkodlu | Kayıtlı çalıştığı iş yerlerini ve dönemleri; son altı aylık özet yetmez, tam dökümü isteyin |
| Kurs belgesi | Veren kurumdan | Eğitimin nerede ve ne zaman alındığını |
| Önceki işverenin yazısı | Kâğıt ya da mesaj | Telefonla teyit edilecek kişiyi |
Ev işlerinde kayıtsız geçen yıllar olabilir, dökümdeki boşluk tek başına kötü bir işaret olmaz. O dönemde nerede çalıştığını sorun, referansını isteyin.
Referans adresini semt adıyla değil, mahalle ve caddeyle alın.
Referansı ararken beş soru
Görüşmeyi adayın yanındayken yapmayın. Referans veren kişiden sizi geri aramasını isteyin, aradığı numarayı not edin. Sonra açık uçlu sorun:
- Hangi tarihler arasında yanınızda çalıştı, kimle ilgileniyordu?
- Evde yalnız kalıyor muydu, anahtarı var mıydı?
- Bir aksilikte ne yaptı, bir örnek verebilir misiniz?
- İş nasıl bitti, ayrılmayı kim istedi?
- Bugün yeniden çalışır mıydınız, hangi işte?
Gerçekten birlikte çalışmış biri küçük ayrıntılar hatırlar: çocuğun okul saati, ilaçların nerede durduğu. “Çok iyiydi, memnun kaldık” dışında bir şey söylenmiyorsa ikinci bir soru sorun, cevap genel kalıyorsa başka bir referans isteyin.
Eksik kalan cevapları nasıl okursunuz?
| Karşılaştığınız durum | Olası açıklama | Yapacağınız |
|---|---|---|
| Eski işveren ulaşılamıyor | Numara değişmiş olabilir | Başka bir referans isteyin |
| Referans yalnız mesajla cevap veriyor | Vakti olmayabilir | Kısa bir telefon görüşmesi isteyin |
| Belgedeki adres ile söylenen semt farklı | Yeni taşınmış olabilir | Nereden nereye taşındığını sorun |
| Hiçbir belge ve referans yok | İşe yeni başlıyor olabilir | Deneme günlerini uzatın, anahtarı erteleyin |
| Her ayrıntı sorulunca değişiyor | Açıklaması size kalır | Başka bir adaya bakın |
Çocuğunuzu ya da yaşlı yakınınızı emanet edeceğiniz kişi için içinizin rahat etmesi de geçerli bir ölçüttür.
Ajanstan geldiyse
Belgelerin bir kısmını ajans toplamış olabilir; yine de kendi listenizi isteyin. Firmanın adı, vergi levhası ve adresi sözleşmedekiyle aynı mı? Referansları kim, ne zaman aradı? Deneme süresi var mı, olmazsa değişim nasıl yapılıyor? Bu cevaplar imzadan önce kâğıtta ya da mesajda dursun.
İlk haftaları da konuşun
Aksiliklerin bir kısmı baştan söylenmemiş beklentilerden çıkar. İlk günlerde evde siz de bulunun, anahtarı bu günlerden sonra verin. Çocuk ya da yaşlı bakımında saatleri, ilaçları ve acil numaraları görülecek bir yere yazın. Günleri, izinleri ve ödeme tarihini de baştan konuşun.
Dedektif hangi kısma bakar?
Yalnız dışarıya bakan uca. “Şu ailenin yanında çalıştım” denen adres var mı, mahalle doğru mu? Ajansın gösterdiği yerde bir iş yeri var mı, tabelası duruyor mu, aynı ad açık sayfalarda başka adreste geçiyor mu? Referans ailenin hayatına bakmayız, site içine girmeyiz. Çalışanla ilgili öteki sorular çalışan ve iş yeri sayfasında, adres tarafı adres tespiti sayfasında.
İşe başlama tarihi yakınsa önce bu kısmı konuşalım.