Dört adımda iş
Konuşma
Arar ya da yazarsınız; ne olduğunu ve neyi öğrenmek istediğinizi anlatırsınız. Sorunuz sahada bakılabilecek bir soruysa bunu o konuşmada söyleriz.
Plan
Günler, saat dilimleri, sahadaki kişi sayısı ve toplam tutar tek sayfada önünüze gelir. Onaylamadığınız plana başlanmaz.
Saha
Gözlem cadde ve durak gibi herkesin bulunabildiği yerlerden yapılır; kişiyle konuşulmaz. Gün sonunda size nasıl haber verileceği planda yazar.
Teslim
Saatli notlar ve varsa fotoğraflar düzenli biçimde elinize geçer. Bir sonraki adıma siz karar verirsiniz.
Plan hangi bilgilerle kurulur?
Konuşmada beş şey sorarız, gerisi plandan çıkar.
- Soru: Bir cümleyle neyi öğrenmek istiyorsunuz? Bir his değil, görülebilir bir şey olması gerekir.
- Yer: Mahalle, cadde, durak. Bakırköy’de “Ataköy” yetmez, kısım gerekir; “Florya” denirse Şenlikköy mü, Basınköy mü diye sorarız.
- Zaman: Soru hangi günlere ve saatlere düşüyor? Tekrar eden bir düzen mi, tek bir gün mü?
- Kişi: Kullandığı durak ya da çıkış noktası, tanınmasını sağlayacak birkaç bilgi. Yakın tarihli fotoğrafı plan onaylanınca isteriz.
- Sonrası: Bu bilgiyle ne yapacaksınız? Kendi kararınız için mi, yoksa avukatınıza göstermek için mi?
Kişinin şifresini, kimlik numarasını ya da hesap bilgilerini istemeyiz. Elinizde bunlar olsa bile işte kullanılmaz.
Yazılı plan nasıl görünür?
Plan tek sayfadır. Aşağıda boş hâlini görüyorsunuz. Sizin için doldurulmuş olanı önünüze gelir, onaylamadığınız sürece sahaya kimse çıkmaz.
Yazılı planın boş hâli (biçim örneği)
| Satır | Sizin planınızda |
|---|---|
| Soru | (bir cümle) |
| Bakılacak günler | (tarihler) |
| Saat aralıkları | (başlangıç ve bitiş) |
| Noktalar | (mahalle, cadde, durak ve çıkış) |
| Sahadaki kişi sayısı | (1 ya da 2) |
| Plana girmeyenler | (ev, hafta sonu, başka günler) |
| Beklenmedik durumda | (o gün sürer mi, biter mi) |
| Size haber verme biçimi | (birlikte seçilir) |
| Teslim | (notlar, fotoğraf) |
| Vazgeçerseniz | (sıradaki gün ve tutar) |
| Toplam tutar | (işe başlamadan yazılır) |
| Onayınız | (tarih) |
Notlar nasıl tutulur?
Notlar gün ve saat sırasıyla yazılır. Her satırda saat, nokta ve görülen şey vardır. Beklenip görülmeyen saatler de yazılır. Yorum eklenmez.
(biçim örneği; gerçek bir işe ait değil)
| Saat | Nokta | Görülen |
|---|---|---|
| Perşembe 18.05 | Yeşilköy Marmaray çıkışı | Gözlem başladı |
| Perşembe 18.47 | Aynı nokta | Kişi durak çıkışından geçti, tek başına |
| Perşembe 19.30 | Aynı nokta | Gözlem planlanan saatte bitti |
| Salı 18.30 | Söylenen sokağın başı | Gözlem başladı |
| Salı 19.40 | Aynı nokta | Kişi görülmedi, gözlem planlanan saatte bitti |
“Görüldü” ile “görülmedi” arasındaki farkı bu şekilde ayırırsınız: salı satırı, kişinin başka bir yere gitmediğini söylemez, yalnızca o noktadan görülmediğini söyler.
Planı neden dar tutuyoruz?
Üç nedeni var.
Birincisi bütçe. Yeşilköy’deki bir istasyon çıkışı ile D-100 kenarındaki bir iş merkezine aynı anda bakmak ikinci kişi demektir. Sorunuz tek noktaya iniyorsa ikinci kişi için ödeme yapmazsınız.
İkincisi okunaklık. Beş günlük dağınık not yerine iki günlük net not, kararınızı daha çok kolaylaştırır.
Üçüncüsü kişinin geri kalan hayatı. Sorunuzla ilgisi olmayan saatler ve yerler plana girmez. Cevabını aradığınız şey dışında bir şey toplamıyoruz.
Baktıktan sonra daha fazlası gerekirse yeni onayla eklenir.
Almadığımız işler ve kullanmadığımız yöntemler
Yöntem olarak yapmıyoruz
- Telefon, mesaj, e-posta ya da hesap içeriğine bakmak.
- Araca ya da eşyaya cihaz koymak.
- Gizli ses kaydı almak.
- Kurum kaydı sorgulatmak: nüfus, plaka, banka, tapu ve benzeri.
- Sahte kimlik ya da sahte hesap kullanmak.
- Kapalı ve özel alan içinde gözlem yapmak.
İş olarak almıyoruz
- Boşandığınız ya da ayrıldığınız biri için adres aramak; boşanmış ya da ayrılmış kişinin evine ve iş yerine bakmak. Çocuk teslimi karşı tarafın evindeyse o noktaya da gözlem yazmıyoruz.
- Kendi isteğiyle ayrılan yetişkinin ve şiddet riski olan kişinin adresini vermek.
- Kayıp çocuğu ya da kaybolan eş ve partneri aramak; ilk adres kolluktur. Yaşlı ya da yönünü kaybedebilen yakında yalnız başvurudan sonra destek olur, kişi görülürse yerini kolluğa bildiririz.
- Çalışanın evine, izin gününe, mesai dışı saatlerine bakmak. İşten ayrılmış kişiye de bakmıyoruz; rekabet maddesi bulunan bir sözleşmede avukatınızın istediği iş yeri kapısı tek istisnadır.
Mahkeme, hastane, okul ve askerî alan çevresi de gözlem planına girmez.
Bu listeyi, sorunuzun içeride mi dışarıda mı kaldığını baştan görün diye yazıyoruz. Bir konunun bu listeye girip girmediğinden emin değilseniz sorun, açıkça söyleriz.
Konunuzla ilgili ayrıntı hizmetlerimiz sayfasında, genel sorular soru-cevap sayfasında.