Kapıdaki isim size ne söyler?
Evde kimin oturduğunu söyleyebilir, evin kime ait olduğunu söylemez. Eski bir evde zilde yıllar önce taşınmış bir akrabanın adı kalmış olabilir; oturan kişi kiracı, evi gösteren kişi yeğen ya da komşu olabilir. Ödeme konuşacağınız kişi ise tapudaki addır ya da onun noterden yetki verdiği kişi.
Aile evi, birkaç kardeş, başka şehirde yaşayan bir mirasçı: Yeşilköy’de satılık eski yapılarda bu tabloyla karşılaşabilirsiniz. Doğru belgeyi baştan istemek işi uzatmaz, kısaltır.
Her cümlenin bir kâğıdı var
Karşınızdakini sıkıştırmanız gerekmez; “Ben de görmek istiyorum” demek yeter.
| Satıcının sözü | İsteyeceğiniz | Bakacağınız |
|---|---|---|
| “Annemin evi, ben ilgileniyorum” | Tapu ve noter vekâletnamesi | Satış yetkisi yazıyor mu, tarihi ne? |
| “Babamdan kaldı, kardeşlerle ortağız” | Mirasçılık belgesi, tapudaki hisseler | Bütün hissedarların haberi var mı, intikal yapılmış mı? |
| “Kardeşim yurt dışında, o da imzalar” | Vekâletin nasıl ve ne zaman verileceği | Tarih ve imzalayacak kişi |
| “Kiracı çıkacak” | Kira sözleşmesi, çıkış yazısı | Çıkış tarihi sözle mi, kâğıtta mı? |
| “Aracı olarak ben yürütüyorum” | Yetki belgesi ve iş yeri | Satıcıyla bir kez doğrudan görüşme |
Görüşmeyi aracı ya da yakını yürütüyorsa tapu sahibiyle en azından bir kez konuşmak isteyin; telefonla da olur. Verilen cevapları mesajla da alın.
Vekâlet veren kişi kendi e-Devlet hesabından vekâletlerini görebilir; bir ekran görüntüsü isteyin.
Satıcıdan istenecek belgeler, sırasıyla
- Tapu. Senet kopyası ya da kendi e-Devlet ekranı. Mahalle, ada, parsel, bağımsız bölüm ve hisse okunmalı.
- Tapu kayıt örneği. İpotek, haciz ya da şerh olup olmadığını gösterir; bunu da satıcı alır.
- Kimlik. Tapudaki adla aynı mı? Kopya şart değil, görmek yeter.
- Vergi ve aidat. Emlak vergisi ve varsa aidat borcunun son durumu.
- İmar ve yapı durumu. Belediyenin E-İmar sayfası kendi kontrolünüz için açıktır. Eski bir yapıysa koruma kapsamında olup olmadığını belediyeye sorun; onarım planınızı doğrudan etkiler.
Hisseli ve miras kalmış evde üç ayrıntı
İlan “ev satılık” der, tapu başka bir şey söyleyebilir. Satılan evin tamamı mı, yoksa yalnız bir kardeşin payı mı? Tapudaki hisseleri toplayın; karşınızdaki kişinin payı küçükse öteki hissedarlarla da konuşmadan ilerlemeyin.
Tapuda hâlâ vefat etmiş birinin adı görünüyorsa miras işlemi tamamlanmamış demektir. Satıştan önce intikalin ne zaman yapılacağını sorun ve bu tarihi sözleşme taslağına yazdırın.
Vekâletname yıllar önce verilmişse vekâlet verenle bir kez görüşün. Sözleşme ve kapora aşamasında avukatınıza bir kez okutmak, iş büyükse değer.
Yeşilköy’de özel dedektif sokaktan neye bakar?
Belgede yazan hâli sizde, sokaktaki hâli bizde. İlk bakılacak şey evin kullanımıdır: boş denen evde akşam ışık yanıyor mu, kapı önü kullanılıyor mu, onarım var mı? İkincisi ilan: aynı ev başka adla ya da başka tutarla açık sayfalarda yayında mı, aracının gösterdiği iş yeri orada duruyor mu? Üçüncüsü yer: evin hattın hangi yanında olduğu, sokağa nereden girildiği.
Bahçeye, binaya ya da ortak alana girmiyoruz; evin içini size satıcı gösterir. Kiralıkta ve yer adında takıldıysanız Florya ilan ve tapu yazısı o kısma bakıyor; bölgedeki öteki sorular Yeşilköy’de dedektif sayfasında.
İkinci bir gün, başka bir saat
Satıcının seçtiği saat evin en parlak anı olabilir. Ödeyeceğiniz para düşünüldüğünde ikinci gidiş küçük bir emektir.
Yerleşim Marmaray hattının iki yanında toplandığı için tren sesi sokağa göre değişir; evi açık pencereyle dinleyin. Evi başka bir gün de görün.
Ödeme konuşmadan üç son soru
- Tapudaki ad, kimlikteki ad ve hesap adı aynı mı? Değilse nedeni kâğıtta mı?
- Bütün hissedarlar ya da vekili imza günü orada olacak mı?
- Sözle verilen tarih ve koşullar sözleşme taslağında yazıyor mu?
Üçü tamamsa ilerleyebilirsiniz.