Devren Dükkânda Yaya ve Kapı Sayımı

Üç ayrı sayıyla: kaldırımdan geçen, kapıdan giren, alışverişle çıkan. İlki konumu, ikincisi vitrini ve işi, üçüncüsü parayı anlatır. Satıcı “Önünden binlerce kişi geçiyor” dediğinde yalnız ilk sayıdan söz ediyor olabilir.

Üçünü de karşı kaldırımdan, dükkâna girmeden tutarız. Sayım kişi değil sayı tutar; kimin girdiği bizi ilgilendirmez, dükkânın olağan günü de bozulmaz.

Sokaktan görünmeyen satışlar da olur: paket servis, internet, toptan iş, düzenli kurumsal müşteri. Satıcının cirosunun büyük kısmı buradan geliyorsa sayım bunu göstermez. Bu kalemi belgeyle ayrıca sorun.

Sayımdan önce kendinize bunu sorun. Bedel dört parçadan oluşabilir ve her birinin bakılacak yeri ayrıdır:

Bedelin parçası	Nereden anlaşılır	Sayımın katkısı
Konum	Kaldırım sayısı, cadde ve durak çıkışına uzaklık	Doğrudan
Düzenli müşteri	Kapı ve alışveriş sayısı, POS özeti	Doğrudan
Demirbaş	Liste ve fatura	Yok
Kalan kira süresi	Sözleşme ve mal sahibinin onayı	Yok

Satıcının anlatısını bu dört parçaya ayırdığınızda pazarlık da somutlaşır. “Müşteri hazır” denen bir dükkânda kapı sayısı düşükse bedelin o parçasını konuşabilirsiniz. Başka bir iş kolu açacaksanız eski müşteri sizin için anlamını yitirir, geriye konum kalır.

Bir günün sayısı dükkânı anlatmaz. Üç tür gün ayrı ayrı görülür:

Gün	Neden ayrı bakılır
Hafta içi	Büro çalışanları ve geçiş akışı; olağan gün budur
Cumartesi	Alışverişe gelenlerle dolan gün; hafta içiyle farkı dükkânın kime sattığını gösterir
Pazar	Büroların bir kısmı kapalıdır; satıcı “pazar da açığız” diyorsa komşu dükkânların kaçı açık, görürsünüz

Dükkân Osmaniye sınırına yakınsa salı ve cumartesi kurulan semt pazarlarını da hesaba katarız.

Sayacağımız noktayı dükkânın durak çıkışına bakan yönde olup olmadığına göre seçeriz: Marmaray Bakırköy’ün bir çıkışı Gençler Caddesi ve Fahri Korutürk Caddesi tarafına, öbürü Ray Sokak ve Kitapçılar Köprüsü tarafına açılır; M3’ün Özgürlük Meydanı durağı biraz kuzeyde kalır. Bir sokak içeride olmak sayıyı baştan değiştirir.

Aynı dükkân sabah ve akşam çok farklı sayılar verir. Aşağıdaki tablo ilk tahmindir; satıcının söylediği yoğun saatleri de ekleriz, çünkü iddia zaten orada sınanır.

İş kolu	Önce bakılacak saat	Kapıdan görünmeyen
Kahve, simit, sandviç	Açılıştan sonraki iki saat, öğle arası	Paket ve uygulama siparişi
Lokanta	Öğle ve akşam yemeği	Paket, kurumsal yemek anlaşması
Giyim, ayakkabı	Öğleden sonra, cumartesi	İnternet satışı, sezon farkı
Kuyumcu, optik	Öğleden sonra	Az giren, büyük fiş: kapı sayısı yanıltabilir
Kuaför, güzellik	Akşamüstü, cumartesi	Önceden yazılan müşteri; koltuk sayısına da bakın
Büro ve hizmet işi	Kapı sayısı az şey söyler	Sayım yerine kâğıtlara ağırlık verin

Sayılar yalnız biçimi gösterir:

Gün ve saat	Kaldırımdan geçen	Kapıdan giren	Alışverişle çıkan
Salı 12.00–13.00	410	18	9
Cumartesi 12.00–13.00	760	31	14
Pazar 12.00–13.00	230	6	2

(biçim örneği; gerçek bir işe ait değil)

Mümkünse aynı sokakta benzer iki iş yerinin kapı sayısını da karşılaştırma için tutarız. Böylece “Bugün çarşı boştu” ile “Bu dükkân boştu” arasındaki farkı görürsünüz.

Tablo	Ne düşündürür	Yapacağınız
Geçen çok, giren az	Vitrin ya da iş kolu sokağa uymuyor olabilir; bu devraldıktan sonra değişebilir	Aynı sokakta sizin iş kolunuza yakın dükkâna bakın
Giren çok, alışveriş az	Gezilen ama az satan bir yer olabilir	POS özetini sayım günleriyle karşılaştırın
Hepsi düşük	Bedel konumu karşılamıyor olabilir	Bedelin konum parçasını konuşun
Kapı yüksek, POS düşük	Fiş küçük ya da kayıt eksik olabilir	Nedenini sorun, mali müşavirinize gösterin
Yalnız bir gün yüksek	Sizi çağırdıkları gün olabilir	Bedeli o günün sayısıyla konuşmayın

Satıcı aylık bir ciro söylediyse şu hesabı kendiniz yapın. Rakamları satıcının kendi sözlerinden alın:

1. Aylık ciroyu, dükkânın ayda açık olduğu gün sayısına bölün.
2. Çıkan tutarı, ortalama fişe bölün. Bu, günde kaç alışveriş gerektiğini verir.
3. Sayımdaki saatlik alışveriş sayısını, dükkânın günde açık kaldığı saatle çarpın. Saatler eşit dolmadığı için bu cömert bir tahmindir.
4. İkisini karşılaştırın.

Günde yüz müşteri söyleniyor, cömert tahmin bile otuzda kalıyorsa soru budur: aradaki fark nereden geliyor? Paket servis ya da toptan iş cevap olabilir; o zaman onu belgeyle görün.

Yalnız o günün kalabalık olduğunu gösterir. Satıcının sizi çağırdığı saat dükkânın en dolu saati olabilir. Bu haksız bir şey sayılmaz; herkes malını güçlü olduğu anda gösterir. Devir bedelini ödeyecek olan siz olduğunuz için başka günleri de görmeniz gerekir.

Bizim sayımımız bu yüzden birden çok güne yayılır; siz işinizi bırakıp karşı kaldırımda beklemek zorunda kalmazsınız.

Sayım sokağı anlatır, kâğıtlar dükkânın içini. Bu belgeleri satıcı gösterir:

• Son ayların POS özetleri ve kasa raporları, vergi dönemi kayıtları.
• Kira sözleşmesi, kalan süresi ve mal sahibinin devre onayı.
• Devre dâhil demirbaş listesi: hangi makine kimin, borcu kalmış mı?
• İş yeri ruhsatı ve kayıtlı faaliyet konusu.
• Çalışanlar: kim kalacak, devirle birlikte hangi yükümlülükler gelecek?

Bir soru daha: neden devrediyor? “Başka işe geçiyorum” dendiyse kira zammı, bina durumu ya da yakında açılan bir rakip gibi konuları mal sahibine ve komşu dükkânlara da sorun.

Ortaklık tarafında soru varsa firma ve ortak sayfasına, çevredeki öteki işler için Bakırköy çarşısında dedektif sayfasına, tutarın nasıl oluştuğu için dedektif ücreti yazısına bakabilirsiniz.

Şu durumlarda en çok işe yarar:

• Devir bedeli yüksek, gerekçesi de müşteri ve konum olarak söyleniyor.
• Satıcı hızlı karar istiyor, siz başka şehirdesiniz ya da işinizden çıkamıyorsunuz.
• Elinizdeki kâğıtlar eksik ya da söylenenle uyuşmuyor.

Durumunuz bunlardan biriyse dükkânın adresi ve karar tarihiniz sayımı planlamaya yeter.